Rispolept to lek przeciwpsychotyczny z rysperydonem, wydawany na receptę (Rp). Jego charakterystyka obejmuje schizofrenię, epizody manii o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w chorobie afektywnej dwubiegunowej oraz kilkutygodniowe leczenie uporczywej agresji w dwóch wąsko opisanych grupach chorych. Poniżej znajdziesz, co ten lek obejmuje, czego nie obejmuje i gdzie kończą się możliwości wniosku o receptę na kontynuację.
250,00 złza ocenę wniosku przez lekarza - lek kupujesz osobno w aptece
Rispolept zalicza się do atypowych leków przeciwpsychotycznych; w klasyfikacji ATC ma kod N05AX08. Podmiotem odpowiedzialnym jest Janssen-Cilag International N.V. Tę samą substancję sprzedają też inne firmy pod własnymi nazwami, o czym niżej.
Rysperydon blokuje głównie dwa rodzaje receptorów w mózgu: serotoninowe 5-HT2 i dopaminowe D2. Wiąże się też z receptorami alfa1-adrenergicznymi, a słabiej z histaminowymi H1 i alfa2-adrenergicznymi; z receptorami cholinergicznymi nie wiąże się wcale. Blokada D2 tłumaczy wpływ leku na urojenia i omamy, a równowaga między wpływem na serotoninę i dopaminę może, według producenta, ograniczać objawy ruchowe typowe dla starszych neuroleptyków.
Wątroba przekształca rysperydon w 9-hydroksyrysperydon o zbliżonym działaniu i to oba związki razem odpowiadają za efekt leczenia. Ma to znaczenie przy interakcjach: preparaty zmieniające aktywność enzymów CYP2D6 lub CYP3A4 potrafią podnieść albo obniżyć ich stężenie.
Wskazania z ChPL: w jakich chorobach stosuje się Rispolept
Charakterystyka produktu wymienia cztery sytuacje. Każda ma własne granice wieku i czasu leczenia.
Schizofrenia u dorosłych. U niepełnoletnich producent nie zaleca leku w tym wskazaniu, bo brakuje danych o skuteczności. Więcej o samej chorobie przeczytasz w przewodniku o schizofrenii.
Epizody maniakalne o nasileniu od umiarkowanego do ciężkiego w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Także tu ChPL nie zaleca leczenia osób przed 18. rokiem życia.
Uporczywa agresja u osób z otępieniem w chorobie Alzheimera (stopień umiarkowany lub ciężki), gdy zawiodły sposoby niefarmakologiczne, a chory może zrobić krzywdę sobie lub innym. Limit jest twardy: w tym wskazaniu leku nie stosuje się dłużej niż 6 tygodni.
Uporczywa agresja w zaburzeniach zachowania u dzieci od 5 lat i nastolatków z obniżoną sprawnością intelektualną, również maksymalnie przez 6 tygodni i zawsze obok pomocy psychospołecznej i edukacyjnej. Producent zaleca, by w tej grupie lek przepisywał specjalista neurologii dziecięcej i psychiatrii dzieci i młodzieży albo lekarz specjalizujący się w leczeniu zaburzeń zachowania u dzieci i młodzieży.
Postaci i moce Rispoleptu dostępne w obrocie
Pod nazwą Rispolept w obrocie są tabletki powlekane i roztwór doustny. Rispolept Consta to osobny produkt: proszek z rozpuszczalnikiem, z którego przygotowuje się zawiesinę do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Ta strona skupia się na postaciach przyjmowanych doustnie.
Moc i porę przyjmowania dobiera lekarz prowadzący. Producent zaznacza, że dalsze leczenie trzeba regularnie weryfikować i uzasadniać bieżącym stanem chorego, dlatego nie znajdziesz tu schematów dawkowania.
tabletki powlekane 1 mg, 2 mg, 3 mg i 4 mg (wersji 0,5 mg pod tą nazwą nie ma);
roztwór doustny 1 mg/ml;
Rispolept Consta 25 mg, 37,5 mg i 50 mg (postać do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu);
tabletki zawierają laktozę, a tabletka 2 mg dodatkowo barwnik E110 (żółcień pomarańczowa), który bywa przyczyną alergii; jedzenie nie zmienia wchłaniania leku.
Skutki uboczne Rispoleptu: częste, ważne i alarmowe
Najczęstsze działania niepożądane, zgłaszane przez co najmniej co dziesiątą leczoną osobę, to parkinsonizm, senność i uspokojenie, ból głowy oraz bezsenność. Parkinsonizm i akatyzja (męczący niepokój ruchowy, kłopot z usiedzeniem w miejscu) narastają wraz z dawką. Często zdarza się również hiperprolaktynemia, czyli nadmiar prolaktyny, który może się objawiać zaburzeniami miesiączkowania, wyciekiem mleka z piersi, powiększeniem piersi u mężczyzn, słabszym libido lub kłopotami ze wzwodem.
Rispolept potrafi podnieść masę ciała. W badaniach trwających 6-8 tygodni u dorosłych ze schizofrenią przyrost masy ciała o co najmniej 7% wartości wyjściowej miało 18% osób przyjmujących lek i 9% w grupie placebo. Producent zaleca regularne ważenie się, zwracanie uwagi na nasilone pragnienie i częste oddawanie moczu (możliwa hiperglikemia), a przy cukrzycy kontrolę glikemii.
Niektóre objawy wymagają kontaktu z lekarzem bez zwłoki, a przy zagrożeniu życia telefonu pod 112:
wysoka gorączka ze sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości (możliwy złośliwy zespół neuroleptyczny; ChPL nakazuje wtedy przerwać wszystkie leki przeciwpsychotyczne);
mimowolne, rytmiczne ruchy języka lub twarzy, które mogą zapowiadać późne dyskinezy;
gorączka lub objawy infekcji, bo lek bardzo rzadko powoduje agranulocytozę (poniżej 1 na 10 000 pacjentów);
zawroty głowy i omdlenia przy wstawaniu (niedociśnienie ortostatyczne), kołatanie serca;
bolesny, długotrwały wzwód (priapizm), obrzęk i ból nogi albo nagła duszność (możliwa zakrzepica);
przed operacją zaćmy powiedz okuliście, że przyjmujesz lub przyjmowałeś rysperydon, bo opisano śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki.
Osoby starsze z otępieniem: ostrzeżenie, które warto znać
U seniorów z otępieniem atypowe leki przeciwpsychotyczne wiązały się z wyższą umieralnością. W badaniach z doustnym Rispoleptem zmarło 4,0% leczonych wobec 3,1% w grupie placebo, a incydenty naczyniowo-mózgowe dotknęły 3,3% osób na rysperydonie wobec 1,2% na placebo. Chorzy z otępieniem innym niż w chorobie Alzheimera, na przykład naczyniowym lub mieszanym, nie powinni być leczeni rysperydonem.
Jeśli opiekujesz się bliskim, który bierze Rispolept, od razu zgłoś lekarzowi nagłe osłabienie albo drętwienie twarzy, ręki czy nogi oraz kłopoty z mówieniem lub widzeniem. W tej grupie wiekowej wyższą śmiertelność widziano też przy łączeniu rysperydonu z furosemidem, więc lekarz musi wiedzieć o każdym leku moczopędnym.
Rispolept a alkohol i leki przyjmowane równolegle
Producent wymaga ostrożności, gdy rysperydon spotyka się z innymi substancjami działającymi na mózg, a wśród nich wymienia z nazwy alkohol, opioidy, leki przeciwhistaminowe i benzodiazepiny. Powód to większe ryzyko nadmiernej senności. Alkohol wzmacnia więc jeden z najczęstszych skutków ubocznych leku i może pogorszyć twoją ocenę sytuacji.
Lekarz powinien mieć przed sobą pełną listę twoich leków. W ChPL opisano między innymi:
leki wydłużające odstęp QT (część leków przeciwarytmicznych, przeciwhistaminowych i przeciwmalarycznych, inne leki przeciwpsychotyczne) oraz leki obniżające potas lub magnez;
paliperydon, czyli aktywny metabolit rysperydonu: łączenie go z Rispoleptem doustnym nie jest zalecane;
lewodopę i agonistów dopaminy, których działanie rysperydon może osłabiać;
leki na nadciśnienie, z którymi obserwowano istotne klinicznie niedociśnienie;
fluoksetynę i paroksetynę, które zwiększają stężenie rysperydonu, oraz karbamazepinę, która je zmniejsza;
metylofenidat, przy którym po zmianie dawki jednego z leków mogą pojawić się objawy pozapiramidowe.
Wpływ na jazdę i obsługę maszyn
Wpływ Rispoleptu na prowadzenie pojazdów producent ocenia jako niewielki lub umiarkowany, bo lek działa na układ nerwowy i może zaburzać widzenie. Zanim poznasz własną reakcję na lek, nie siadaj za kierownicą i nie obsługuj maszyn. Listę spraw, które warto powiedzieć lekarzowi, zebraliśmy w tekście o interakcjach i lekach, o których mówi się lekarzowi.
Psychotrop czy nie? Uzależnienie i odstawianie
Rysperydonu nie ma w wykazie substancji psychotropowych, a Rispolept wydaje się na zwykłą receptę z kategorią Rp. Ludzie mówią o nim „psychotrop”, bo wpływa na psychikę, ale prawnie nie obejmują go przepisy o substancjach psychotropowych, na przykład 30-dniowy termin realizacji recepty.
Charakterystyka nie opisuje uzależnienia od rysperydonu. Opisuje za to skutki nagłego przerwania: po odstawieniu dużych dawek leków przeciwpsychotycznych bardzo rzadko pojawiały się nudności, wymioty, silne pocenie się i bezsenność, a objawy psychotyczne oraz ruchy mimowolne mogą powrócić. Producent zaleca więc kończenie leczenia stopniowo. Nie odstawiaj leku na własną rękę, plan ustala lekarz.
Planowanie ciąży i karmienie przy rysperydonie
Danych o rysperydonie u kobiet w ciąży jest niewiele. Według producenta po Rispolept w ciąży sięga się tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne, a jeśli trzeba go odstawić, przerwanie nie może być gwałtowne. Noworodki narażone na leki przeciwpsychotyczne w ostatnim trymestrze mogą mieć objawy ruchowe lub odstawienne. Niewielkie ilości rysperydonu przechodzą do mleka matki. Plan ciąży omów z psychiatrą, który cię prowadzi.
Zamienniki Rispoleptu i odpłatność
Rysperydon jest dostępny także pod innymi nazwami, m.in. Orizon, Risperon, Ryspolit, Risperidone Teva, Risperidone Grindeks, Risperidon Vipharm i Torendo Q-Tab. W obrocie są też postaci, których Rispolept nie ma, na przykład tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej. Postaci i moce różnią się między producentami, a zakres wskazań może się różnić, bo każdy produkt ma własną charakterystykę.
Zamianę na odpowiednik omawiasz z lekarzem lub farmaceutą. O tym, czy dany preparat jest refundowany i ile dopłacasz, rozstrzyga aktualne obwieszczenie Ministra Zdrowia z wykazem leków refundowanych; cenę leku zobaczysz w aptece. Na tej stronie nie podajemy cen leków.
Recepta na Rispolept: co obejmuje wniosek online, a czego nie
Wniosek o e-receptę psychiatryczną wypełniasz jako formularz z wywiadem. Rozpatruje go lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301), a ewentualne pytania dodatkowe trafiają na czat. Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 42 ust. 2) pozwala wystawić bez badania receptę potrzebną do dalszego leczenia, gdy przemawia za tym stan zdrowia opisany w twojej dokumentacji. Lekarz może wniosek przyjąć albo odrzucić; opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.
Obejmuje: kontynuację leczenia Rispoleptem, które prowadzi psychiatra i które masz udokumentowane (karta wizyty, wypis, wcześniejsze recepty), przy stabilnym stanie.
Nie obejmuje: rozpoznania choroby, pierwszego doboru leku przeciwpsychotycznego, zmiany leku ani zmiany dawki.
Nie obejmuje: pogorszenia stanu, nawrotu objawów psychotycznych lub manii, nowych objawów ruchowych ani leczenia dzieci i osób starszych z otępieniem. W tych sytuacjach potrzebujesz wizyty u psychiatry.
Nie obejmuje: rozmów wideo ani telefonicznych; kontakt odbywa się przez formularz i czat.
Ile ważna jest recepta i co dalej
E-recepta na lek spoza wykazu substancji psychotropowych może mieć termin realizacji najwyżej 365 dni; osobne, krótsze terminy ustawa przewiduje dla antybiotyków (7 dni) oraz dla środków odurzających i substancji psychotropowych (30 dni). Więcej wyjaśnia tekst o ważności e-recepty. Powody, dla których wniosek bywa odrzucany, opisaliśmy w artykule o odmowie wystawienia recepty.
pierwszorazowej diagnostyki wymagającej badania bezpośredniego
Za co płacisz
Kwota pokrywa pracę lekarza przy ocenie wniosku, więc przy odmowie nie wraca. Gdy lekarz poprosi o uzupełnienie informacji albo dokumentów, odpowiadasz w ciągu 48 godzin, a przed końcem tego czasu wyślemy ci przypomnienie. Jeśli odpowiedź nie przyjdzie, lekarz rozstrzygnie sprawę na podstawie tego, co już jest we wniosku. Całą kwotę oddajemy, gdy zrezygnujesz przed rozpoczęciem oceny albo gdy usługa nie zostanie wykonana z naszej winy.
Rispolept stosuje się w schizofrenii i w epizodach manii o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Charakterystyka dopuszcza go też krótko, do 6 tygodni, przy uporczywej agresji w otępieniu w chorobie Alzheimera oraz u dzieci od 5 lat z zaburzeniami zachowania i obniżoną sprawnością intelektualną. Nie jest to lek na codzienny stres czy kłopoty ze snem.
Czy rysperydon jest substancją psychotropową i grozi uzależnieniem?
Prawnie nie: rysperydonu nie ma w wykazie substancji psychotropowych, a lek ma kategorię Rp. Potocznie bywa tak nazywany, bo działa na psychikę. Charakterystyka nie opisuje uzależnienia, ale ostrzega, że po nagłym odstawieniu objawy choroby mogą wrócić, a po nagłym przerwaniu dużych dawek leków przeciwpsychotycznych bardzo rzadko pojawiały się nudności, wymioty, poty i bezsenność. Leczenie kończy się stopniowo, według planu lekarza.
Jakie leki mają tę samą substancję co Rispolept?
Rysperydon zawierają między innymi Orizon, Risperon, Ryspolit, Risperidone Teva i Torendo Q-Tab. Mogą różnić się postacią, mocą i zakresem wskazań, bo każdy ma własną charakterystykę. O zamianie decyduje lekarz albo farmaceuta w aptece. Przejście na inny lek przeciwpsychotyczny to już zmiana leczenia, którą ustala psychiatra na wizycie.
Czy alkohol można łączyć z Rispoleptem?
Charakterystyka nie zakazuje alkoholu wprost, ale nakazuje ostrożność przy łączeniu go z rysperydonem, bo razem zwiększają ryzyko nadmiernej senności. Senność należy do najczęstszych działań niepożądanych tego leku. Alkohol utrudnia też ocenę, czy lek pomaga i czy objawy nie wracają. Swoje picie omów szczerze z lekarzem prowadzącym.
Po jakim czasie Rispolept zaczyna działać?
Charakterystyka nie podaje jednego terminu poprawy. Podaje farmakokinetykę: najwyższe stężenie rysperydonu pojawia się 1-2 godziny po przyjęciu, stan stacjonarny samego rysperydonu w ciągu jednego dnia, a czynnego metabolitu po 4-5 dniach. W badaniach skuteczność w manii oceniano po 3 tygodniach, a w schizofrenii w badaniach trwających 4-8 tygodni.
Fakty bez drobnego druku
Rejestr
Podmiot leczniczy wpisany do RPWDL pod nr 000000307381.
Nadzór medyczny
lek. Damian Wojno, PWZ 3211301.
Ocena wniosku
Lekarz może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
Za co płacisz
Za konsultację. Odmowa też jest wynikiem wykonanej oceny, dlatego opłata w takim przypadku nie wraca.
Bezpieczne płatności
BLIK, karta albo Link. Płatność obsługuje Stripe, numeru karty nie przechowujemy.
Rispolept to lek wydawany na receptę (Rp). Ta strona opisuje drogę wniosku, a nie sposób stosowania leku:
nie zawiera dawkowania ani zaleceń leczenia. O wystawieniu recepty zawsze decyduje lekarz po ocenie wniosku.