Elvanse to lek na ADHD zawierający lisdeksamfetaminę, substancję psychotropową grupy II-P, dlatego wydaje się go wyłącznie na receptę Rpw. Charakterystyka Produktu Leczniczego przewiduje go dla dzieci powyżej 6 lat, gdy leczenie metylfenidatem nie przyniosło oczekiwanej poprawy, oraz dla dorosłych, u których objawy ADHD występowały już w dzieciństwie. Poniżej opisujemy, co obejmuje leczenie tym lekiem, czego nie obejmuje i jakie ograniczenia prawne dotyczą każdej recepty.
250,00 złza ocenę wniosku przez lekarza - lek kupujesz osobno w aptece
Farmakologicznie Elvanse zaliczamy do ośrodkowo działających sympatykomimetyków; jego kod ATC to N06BA12. Podmiotem odpowiedzialnym jest Takeda Pharmaceuticals International AG Ireland Branch. Lek ma postać kapsułek twardych.
Sama lisdeksamfetamina jest prolekiem, czyli formą nieaktywną. Po połknięciu szybko się wchłania, a następnie, głównie w krwinkach czerwonych, rozpada się do deksamfetaminy i to ona odpowiada za działanie. Mechanizm w ADHD nie jest do końca poznany; według producenta istotną rolę odgrywa zahamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy oraz zwiększenie ich uwalniania.
Lisdeksamfetamina figuruje w wykazie substancji psychotropowych (grupa II-P). Z tego wynikają wszystkie szczególne zasady jego przepisywania, opisane niżej.
Na co jest Elvanse: wskazania według charakterystyki
Charakterystyka dopuszcza Elvanse w ADHD, zawsze jako część kompleksowego programu leczenia, który zwykle łączy metody psychologiczne, edukacyjne i społeczne z farmakoterapią. Producent zastrzega, że lek nie jest przeznaczony dla wszystkich pacjentów z ADHD.
Dzieci powyżej 6 lat, jeśli odpowiedź na podawany wcześniej metylfenidat okazała się niewystarczająca. U dzieci poniżej 6 lat leku nie należy stosować.
Dorośli, u których objawy ADHD występowały w dzieciństwie. Trzeba to potwierdzić wstecz, na podstawie dokumentacji albo odpowiednio przygotowanego wywiadu, a nasilenie ADHD ma być co najmniej umiarkowane i utrudniać funkcjonowanie w co najmniej dwóch obszarach życia.
Kto prowadzi leczenie: specjalista doświadczony w terapii zaburzeń zachowania. Rozpoznanie stawia się na podstawie szczegółowego wywiadu i badania, według kryteriów ICD lub DSM, nigdy na podstawie pojedynczego objawu.
Kapsułki Elvanse: dostępne moce
Kapsułki twarde Elvanse mają sześć mocy: 20, 30, 40, 50, 60 i 70 mg. Moc dobiera lekarz indywidualnie, według odpowiedzi na leczenie, i stosuje najmniejszą skuteczną. Nie podajemy tu schematów dawkowania.
Kilka zasad z charakterystyki dotyczy samego przyjmowania: lek można brać niezależnie od posiłków, kapsułkę można połknąć w całości albo wysypać jej zawartość do jogurtu, wody lub soku pomarańczowego i od razu wypić. Zawartości kapsułki nie dzieli się. Leku nie należy przyjmować po południu, bo grozi to bezsennością.
Jeśli terapia trwa ponad rok, lekarz przynajmniej raz na 12 miesięcy sprawdza, czy pacjent wciąż potrzebuje leku, i bierze pod uwagę próbne odstawienie, które najwygodniej zaplanować na wakacje albo urlop.
Działania niepożądane Elvanse u dorosłych i dzieci
Profil działań niepożądanych jest typowy dla psychostymulantów. Do objawów bardzo częstych, dotyczących co dziesiątej osoby albo więcej, należą słabszy apetyt, bezsenność i bóle głowy. U dorosłych bardzo częsta jest też suchość w ustach, a u dzieci ból w nadbrzuszu i spadek masy ciała.
Wśród częstych objawów u dorosłych, które dotyczą od 1 do 10 osób na 100, są między innymi: drażliwość, niepokój i pobudzenie, wahania nastroju, drżenie, zgrzytanie zębami, zawroty głowy, kołatanie i szybsze bicie serca, duszność, nudności, zaparcia albo biegunka, wzmożona potliwość, osłabienie popędu płciowego, zaburzenia erekcji, ból w klatce piersiowej i podwyższone ciśnienie tętnicze.
Serce i krążenie: psychostymulanty podnoszą średnio ciśnienie o około 2-4 mmHg i tętno o około 3-6 uderzeń na minutę, u części osób bardziej. U niektórych osób lek wydłuża odstęp QTc, a przy długim stosowaniu opisywano kardiomiopatię. Ból w klatce piersiowej przy wysiłku albo niewyjaśnione omdlenie wymaga pilnej kontroli kardiologicznej.
Psychika: lek może nasilać objawy psychotyczne u osób z psychozą, wywołać epizod manii u osób z chorobą afektywną dwubiegunową, a także agresję lub wrogość. Omamy, urojenia czy objawy manii zgłoś lekarzowi bez zwłoki.
Inne: mogą nasilić się tiki i zespół Tourette'a, obniżyć próg drgawkowy, pojawić się zaburzenia widzenia. U dzieci leczenie może spowolnić przyrost wzrostu i masy ciała, dlatego mierzy się je co najmniej raz na 6 miesięcy.
Przeciwwskazania: kiedy Elvanse nie wchodzi w grę
Charakterystyka wymienia sytuacje, w których leku nie wolno stosować:
nadwrażliwość na aminy sympatykomimetyczne lub składniki kapsułki;
leczenie inhibitorami MAO, także w ciągu 14 dni po ich odstawieniu, bo grozi to przełomem nadciśnieniowym;
nadczynność tarczycy o dowolnym nasileniu;
stany przebiegające z pobudzeniem;
jawne klinicznie choroby serca i naczyń, zaawansowana miażdżyca, umiarkowane lub ciężkie nadciśnienie tętnicze;
jaskra i guz chromochłonny.
Elvanse a alkohol, inne leki i jazda samochodem
W sprawie alkoholu charakterystyka jest powściągliwa: podaje, że o interakcji lisdeksamfetaminy z alkoholem dostępne są jedynie ograniczone dane. Brak danych to nie dowód bezpieczeństwa. Zapytaj lekarza prowadzącego, co to oznacza w twoim przypadku, i uczciwie powiedz mu, ile pijesz.
Lepiej opisane są interakcje z lekami. Inhibitorów MAO nie łączy się z Elvanse wcale. Przy lekach przeciwdepresyjnych z grup SSRI i SNRI rzadko obserwowano zespół serotoninowy. Pochodne amfetaminy mogą osłabiać leki na nadciśnienie i nasilać przeciwbólowe działanie opioidów, a chlorpromazyna, haloperydol i lit mogą osłabiać działanie Elvanse. Odczyn moczu zmienia tempo wydalania amfetaminy: środki zakwaszające, na przykład witamina C, je przyspieszają, a alkalizujące spowalniają. Pełną listę przyjmowanych preparatów, łącznie z kupionymi samodzielnie w aptece i suplementami, podaj lekarzowi.
Lek może wywoływać zawroty głowy, zaburzenia równowagi i niewyraźne widzenie, które w umiarkowanym stopniu wpływają na prowadzenie pojazdów. Jeśli zauważysz takie objawy, nie prowadź i nie obsługuj maszyn.
Elvanse jako psychotrop: status prawny i ryzyko uzależnienia
Tak, w sensie prawnym jest to substancja psychotropowa: lisdeksamfetamina należy do grupy II-P, a lek ma kategorię Rpw. To ta sama grupa, do której należy metylofenidat.
Charakterystyka wprost mówi o ryzyku nadużywania. Według niej pochodne amfetaminy przyjmowane w nadmiarze mogą wywołać tolerancję oraz psychiczne uzależnienie; po ich odstawieniu opisywano zmęczenie i depresję. Dorośli, a szczególnie młodzi dorośli, mogą być bardziej niż dzieci narażeni na stosowanie leku wbrew zaleceniom. Przed rozpoczęciem leczenia lekarz ocenia to ryzyko, szczególnie u osób z historią uzależnień.
Trzymaj opakowanie w miejscu niedostępnym dla domowników i gości, a kapsułek nie oddawaj ani nie pożyczaj innym osobom. Elvanse kupiony z nielegalnego źródła, bez recepty, to ryzyko podróbki o nieznanym składzie.
Ciąża i karmienie piersią przy lisdeksamfetaminie
Deksamfetamina przenika przez łożysko. Jedno duże badanie nie wykazało więcej wad wrodzonych po ekspozycji na amfetaminę w pierwszym trymestrze, ale inne wskazało większe ryzyko stanu przedrzucawkowego i porodu przedwczesnego, a noworodki mogą mieć objawy odstawienia. Lek można stosować w ciąży wyłącznie wtedy, gdy korzyść uzasadnia ryzyko dla płodu. Podczas karmienia piersią Elvanse nie należy stosować.
Odpowiedniki lisdeksamfetaminy i cena
Lisdeksamfetaminę zawierają w Polsce także Eldefab, Lysmi i Lisdexamfetamine Aristo. Każdy z nich jest tak samo lekiem Rpw z grupy II-P. Zamianę na odpowiednik ustala lekarz albo farmaceuta. Przejście na inny lek na ADHD, na przykład metylofenidat, to już zmiana leczenia, którą prowadzi specjalista.
Czy dany preparat jest refundowany i w jakim wskazaniu, sprawdzisz w aktualnym obwieszczeniu Ministra Zdrowia z wykazem leków refundowanych. Cen leków nie podajemy; zobaczysz je w aptece.
Recepta Rpw na Elvanse: co obejmuje wniosek, a czego nie
Recepta na substancję psychotropową ma własne reguły i dotyczą one każdego, kto ją wystawia. Termin jej realizacji to 30 dni (Prawo farmaceutyczne, art. 96a ust. 7 pkt 4), także w postaci elektronicznej. Przy lekach z grupy II-P pojedyncza recepta mieści zapas na maksymalnie 90 dni, a jeśli lekarz rozpisze leczenie na kilka recept (najwyżej 3) na następujące po sobie okresy, ich suma także nie przekroczy 90 dni.
Przy recepcie wystawianej bez badania, na kontynuację, obowiązuje reguła 3 miesięcy: od ostatniego zbadania pacjenta może minąć nie więcej niż 3 miesiące. Lekarz sprawdza też w systemie P1 albo w wywiadzie, czy przepisana wcześniej ilość leku nie wystarcza. Wyłączenie z tych zasad dotyczy wyłącznie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej w ramach umowy z NFZ, więc nie obejmuje prywatnych wniosków online. Więcej przeczytasz w tekście o regule trzech miesięcy oraz w omówieniu leków psychotropowych i kategorii Rpw.
Wniosek o e-receptę psychiatryczną to formularz z wywiadem, który ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno, PWZ 3211301); pytania dodatkowe zadaje na czacie. Lekarz może wniosek przyjąć albo odrzucić; opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.
Obejmuje: ocenę wniosku o kontynuację leczenia Elvanse ustalonego przez psychiatrę, gdy masz dokumentację i od ostatniego badania nie minęły 3 miesiące.
Nie obejmuje: rozpoznania ADHD ani rozpoczęcia leczenia; o tym przeczytasz w przewodniku o ADHD u dorosłych.
Nie obejmuje: zmiany dawki, zmiany leku ani sytuacji, gdy pojawiły się objawy psychotyczne, manii, kłopoty z sercem lub ciśnieniem; wtedy potrzebna jest wizyta u specjalisty.
Nie obejmuje: rozmów wideo ani telefonicznych; kontakt odbywa się przez formularz i czat.
pierwszorazowej diagnostyki wymagającej badania bezpośredniego
Za co płacisz
Kwota pokrywa pracę lekarza przy ocenie wniosku, więc przy odmowie nie wraca. Gdy lekarz poprosi o uzupełnienie informacji albo dokumentów, odpowiadasz w ciągu 48 godzin, a przed końcem tego czasu wyślemy ci przypomnienie. Jeśli odpowiedź nie przyjdzie, lekarz rozstrzygnie sprawę na podstawie tego, co już jest we wniosku. Całą kwotę oddajemy, gdy zrezygnujesz przed rozpoczęciem oceny albo gdy usługa nie zostanie wykonana z naszej winy.
Elvanse przepisuje się w ADHD jako element szerszego programu leczenia. Dziecko powyżej 6 lat może go dostać, gdy odpowiedź na metylfenidat okazała się niewystarczająca, a dorosły, gdy potwierdzono, że objawy ADHD miał już w dzieciństwie. Leczenie prowadzi specjalista doświadczony w terapii zaburzeń zachowania. Nie jest to lek na zmęczenie ani na poprawę wydajności.
Czy lisdeksamfetamina jest psychotropem i grozi uzależnieniem?
Tak, lisdeksamfetamina to substancja psychotropowa grupy II-P, a Elvanse ma kategorię Rpw. ChPL przestrzega, że przyjmowanie pochodnych amfetaminy w nadmiarze może skończyć się tolerancją i psychicznym uzależnieniem, a u osób, które je odstawiły, notowano zmęczenie i depresję. Dlatego lekarz przed leczeniem ocenia ryzyko nadużywania, a lek przechowuje się poza zasięgiem innych osób.
Czy jest tańszy odpowiednik Elvanse?
To, czy któryś odpowiednik wyjdzie taniej, zależy od aktualnego wykazu leków refundowanych, wskazania i ceny w aptece; tę samą substancję, lisdeksamfetaminę, zawierają Eldefab, Lysmi i Lisdexamfetamine Aristo. Wszystkie wymagają recepty Rpw. Zamianę na odpowiednik omawiasz z lekarzem albo farmaceutą, a przejście na inny lek na ADHD ustala specjalista.
Elvanse i alkohol: co mówi charakterystyka leku?
Charakterystyka Elvanse podaje, że o interakcji z alkoholem dostępne są jedynie ograniczone dane. Nie oznacza to, że połączenie jest bezpieczne, tylko że nie zostało dobrze zbadane. Lek sam może dawać zawroty głowy, niepokój i przyspieszone bicie serca. O piciu alkoholu w trakcie leczenia zapytaj lekarza prowadzącego przy najbliższej kontroli.
Jak szybko zaczyna działać Elvanse i jak długo działa?
Lisdeksamfetamina wchłania się szybko, a najwyższe stężenie aktywnej deksamfetaminy pojawia się u dzieci po około 3,5 godziny, u dorosłych na czczo po około 3,8 godziny. W badaniach efekt kliniczny utrzymywał się jeszcze 13 godzin po przyjęciu u dzieci i 14 godzin u dorosłych. Jeśli przez miesiąc od ustalenia właściwej dawki nie ma poprawy, leczenie według ChPL należy przerwać.
Fakty bez drobnego druku
Rejestr
Podmiot leczniczy wpisany do RPWDL pod nr 000000307381.
Nadzór medyczny
lek. Damian Wojno, PWZ 3211301.
Ocena wniosku
Lekarz może dopytać na czacie, a o recepcie decyduje sam.
Za co płacisz
Za konsultację. Odmowa też jest wynikiem wykonanej oceny, dlatego opłata w takim przypadku nie wraca.
Bezpieczne płatności
BLIK, karta albo Link. Płatność obsługuje Stripe, numeru karty nie przechowujemy.
Elvanse to lek wydawany na receptę z wykazu środków odurzających i substancji psychotropowych (Rpw). Ta strona opisuje drogę wniosku, a nie sposób stosowania leku:
nie zawiera dawkowania ani zaleceń leczenia. O wystawieniu recepty zawsze decyduje lekarz po ocenie wniosku.